Jinsi ya Kupata Namba ya NIDA Tanzania (Mwongozo Kamili Hatua kwa Hatua)

Imesasishwa 2026 • Mwongozo kamili wa jinsi ya kupata namba ya NIDA Tanzania: mchakato wa usajili, mahitaji, nyaraka, uhifadhi mtandaoni na taratibu rasmi

EXPLORE MORE →

Orodha ya Yaliyomo

Jinsi ya Kupata Namba ya NIDA Tanzania Kwa Haraka

Ili kupata namba ya NIDA Tanzania kwa haraka, raia wa Tanzania wenye umri wa miaka 18+ wanapaswa kuhifadhi muda mtandaoni kupitia tovuti rasmi ya NIDA kwenye nida.go.tz au kutembelea kituo cha usajili kilicho karibu na nyaraka zinazohitajika kama cheti cha kuzaliwa, vitambulisho vya wazazi na barua ya utambulisho. Mchakato wa usajili unahusisha upigaji wa alama za vidole na picha na huchukua dakika 15–45 kwa kila mtu. Kadi za NIDA kawaida hutolewa ndani ya wiki 1–4, na zaidi ya 90% ya waombaji huzipokea kwa wakati. Usajili ni bure kabisa kwa waombaji wa mara ya kwanza.

Kituo cha usajili cha NIDA Tanzania kwa kupata namba ya kitambulisho cha taifa
Mchakato wa Usajili wa NIDA – Pata Namba Yako ya Kitambulisho cha Taifa Tanzania

Namba ya NIDA ni Nini Tanzania?

Namba ya NIDA, inayojulikana rasmi kama Namba ya Kitambulisho cha Taifa, ni kitambulisho cha kipekee chenye tarakimu 20 kinachotolewa na Mamlaka ya Vitambulisho vya Taifa (NIDA) kwa raia wa Tanzania na wakazi halali. Ilianzishwa chini ya Sheria ya Vitambulisho vya Taifa ya 2008 na kuanza kufanya kazi kamili tangu 2013, namba ya NIDA inatumika kama uthibitisho wa msingi wa utambulisho kwa upatikanaji wa huduma za serikali, benki, upigaji kura, usajili wa SIM kadi na miamala mingine muhimu nchini Tanzania. Hadi mwisho wa 2025, NIDA imetoa zaidi ya vitambulisho milioni 28 vya taifa, ikifunika zaidi ya 80% ya raia wanaostahiki wenye umri wa miaka 18 na zaidi.

Kupata namba ya NIDA Tanzania ni hatua muhimu kwa kila raia, kwani inachukua nafasi ya vitambulisho vya zamani na inaunganishwa na hifadhidata mbalimbali za serikali kwa utoaji huduma bora. Kadi ya NIDA ina maelezo binafsi, picha, alama za vidole na namba ya kipekee ya NIDA, na kuifanya iwe hati salama na inayotegemewa ya utambulisho inayotumika nchi nzima.

Nani Anahitaji Kupata Namba ya NIDA Tanzania?

Namba ya NIDA (National Identification Number) ni kitambulisho rasmi cha taifa na ni lazima kisheria kwa raia wote wa Tanzania na wakazi waliohitimu ili kupata huduma za msingi, kufuata sheria na kushiriki katika shughuli za kiraia na kiuchumi. Mwaka 2026, zaidi ya watu milioni 21.5 wamesajiliwa (karibu 83% ya watu wazima wanaostahili wenye umri wa miaka 18+), huku maeneo ya mijini yakifikia zaidi ya 95% na maeneo ya vijijini yakiboreshwa kupitia kampeni za usajili wa simu zinazofikia maeneo ya mbali kila mwaka. NIDA inasaidia kupunguza udanganyifu, kuhakikisha utambulisho sahihi na kufikia huduma za kidijitali na za serikali.

  • Raia wote wa Tanzania wenye umri wa miaka 18+: Ni lazima kisheria kwa kitambulisho halali, kupiga kura, kufungua akaunti za benki, kusajili SIM kadi, kupata pasipoti, ajira rasmi, miamala ya ardhi, huduma za serikali, bima, ruzuku na huduma nyingi rasmi. Kutokuwa na NIDA kunaweza kuzuia upatikanaji wa huduma na kusababisha adhabu chini ya sheria za kitambulisho cha taifa.
  • Watoto wadogo (chini ya miaka 18): Wanastahili usajili wa kuzaliwa kupitia mfumo jumuishi wa NIDA, ambao huweka msingi wa namba ya NIDA baadaye wanapofikisha umri wa miaka 18. Wazazi/walezi lazima wasajili kuzaliwa kwa wakati ili kuepuka matatizo baadaye.
  • Wakazi na wakimbizi: Wasio raia wenye makazi ya muda mrefu, wakimbizi na wale wenye hali maalum wanaweza kupata vitambulisho vya wakazi maalum chini ya programu za NIDA, vinavyowawezesha kupata huduma kama benki, afya na elimu.
  • Mtu yeyote anayehitaji huduma rasmi: Karibu kila mtu anayehitaji uthibitisho rasmi wa utambulisho kwa ajili ya kufungua akaunti za benki, kupiga kura, kusafiri kimataifa, ajira (hasa sekta rasmi), kusajili SIM kadi, kumiliki ardhi, bima, ruzuku za serikali au huduma za kidijitali anahitaji au anastahili namba ya NIDA.

Kwa maeneo ya mijini (Dar es Salaam, Dodoma, Arusha, Mwanza) zaidi ya 95% ya watu wazima tayari wamesajiliwa, NIDA inaendelea kuboresha upatikanaji vijijini kupitia kampeni za simu za kila mwaka, zikifikia maeneo ya mbali na kupunguza pengo la mijini-vijijini. Kampeni za usajili zimeshughulikia mamilioni ya maombi katika miaka ya hivi karibuni, zikiboresha upatikanaji wa kitambulisho cha taifa na kusaidia ukuaji wa uchumi wa kidijitali.

Mahitaji ya Kupata Namba ya NIDA Tanzania

Kupata namba ya NIDA kunahitaji nyaraka maalum asili au zilizothibitishwa ili kuthibitisha utambulisho, uraia na makazi. Mchakato ni bure kwa usajili wa mara ya kwanza, lakini waombaji lazima waonyeshe nyaraka kamili na sahihi ili kuepuka kukataliwa au kucheleweshwa. Mwaka 2026, zaidi ya 85% ya maombi yenye mafanikio yanajumuisha cheti halali cha kuzaliwa na barua ya utambulisho kutoka mamlaka ya eneo, wakati maombi yasiyokamilika yanachangia chini ya 5% ya kukataliwa wakati nyaraka sahihi zinapowasilishwa mapema.

  • Cheti cha kuzaliwa: Asili au nakala iliyothibitishwa iliyotolewa na RITA au hospitali/klini – hati muhimu zaidi kwa 95%+ ya waombaji wa mara ya kwanza, inayothibitisha tarehe ya kuzaliwa, mahali pa kuzaliwa na uhusiano wa wazazi.
  • Kitambulisho cha wazazi: Namba za NIDA au vitambulisho vya zamani vya baba na/au mama – vinahitajika ili kuthibitisha uhusiano wa familia na uraia.
  • Barua ya utambulisho: Barua rasmi iliyopigwa muhuri na kusainiwa na mamlaka ya serikali ya mtaa (mtendaji wa kijiji, kata au mwenyekiti wa mtaa) inayothibitisha utambulisho wa mwombaji, makazi na hali yake nzuri katika jamii – muhimu kwa uthibitisho wa makazi.
  • Cheti cha shule au kadi ya kliniki: Cheti cha kumaliza shule ya msingi/sekondari, cheti cha ubatizo au kadi ya kliniki/maternity kwa uthibitisho wa ziada wakati cheti cha kuzaliwa hakipatikani au kinahitaji uthibitisho zaidi.
  • Nyaraka za mlezi: Kwa watoto chini ya miaka 18 au waombaji wasio na uwezo wa kuomba peke yao – namba ya NIDA ya mlezi, uthibitisho wa uhusiano na barua ya idhini/affidavit.

Nyaraka za ziada zinaweza kujumuisha picha za pasipoti (2–4 za hivi karibuni), affidavit ikiwa kuna tofauti, au amri ya mahakama kwa kesi maalum. Zaidi ya 90% ya waombaji wenye cheti cha kuzaliwa kamili na barua ya utambulisho huendelea vizuri hadi hatua ya biometrik bila matatizo. Leta asili pamoja na nakala, na uhakikishe nyaraka ziko za hivi karibuni na zinaweza kusomwa ili kuepuka kucheleweshwa au kurudi tena.

Mahitaji ya Kupata Namba ya NIDA – Muhtasari wa Jedwali 2026

Kategoria Nyaraka Muhimu Madhumuni
Raia 18+ Cheti cha kuzaliwa, Barua ya mtaa, Vitambulisho vya wazazi Uthibitisho wa utambulisho & makazi
Watoto <18 Cheti cha kuzaliwa, NIDA ya mlezi, Barua ya idhini Uhusiano wa wazazi & usajili wa baadaye
Wakazi/Wakimbizi Pasipoti/kibali cha makazi, Barua ya mtaa Programu za vitambulisho maalum
Ziada (Zote) Picha za pasipoti, Affidavit, Cheti cha shule/kliniki Uthibitisho wa ziada & kesi maalum

Kutayarisha nyaraka mapema kunaongeza sana nafasi za usajili laini wakati wa kuomba namba ya NIDA Tanzania. Zaidi ya 90% ya waombaji wenye nyaraka kamili hupata idhini bila matatizo makubwa.

Hatua kwa Hatua: Jinsi ya Kupata Namba ya NIDA Tanzania

Kupata namba ya NIDA Tanzania kunahusisha mchakato rahisi lakini uliopangwa ili kuhakikisha usahihi na usalama. Kwanza, kusanya nyaraka zote zinazohitajika ikijumuisha cheti cha kuzaliwa na barua ya utambulisho. Hifadhi muda mtandaoni au tembelea kituo cha usajili moja kwa moja. Katika kituo, wasilisha nyaraka, pitia upigaji wa alama za vidole (vidole na picha), na upokea hati ya uthibitisho. Kadi ya NIDA yenye namba yako ya kipekee hutolewa ndani ya wiki.

  1. Tayarisha nyaraka zote zinazohitajika (cheti cha kuzaliwa, vitambulisho vya wazazi, barua ya utambulisho).
  2. Hifadhi muda mtandaoni kwenye nida.go.tz au tembelea kituo kilicho karibu.
  3. Wasilisha nyaraka na kukamilisha usajili wa biometriki.
  4. Pokea hati ya uthibitisho yenye namba ya marejeleo.
  5. Subiri taarifa ya SMS wakati kadi iko tayari kwa kuchukua.

Mchakato mzima wa ana kwa ana wa kupata namba ya NIDA Tanzania huchukua dakika 15–45, na vitengo vya rununu vikihudumia maeneo ya mbali mara kwa mara.

Jinsi ya Kuhifadhi Muda wa Usajili wa NIDA Mtandaoni

  • Tembelea tovuti rasmi ya NIDA nida.go.tz.
  • Chagua "Hifadhi Muda" au "Huduma za Mtandaoni".
  • Jaza maelezo binafsi na chagua kituo/tarehe iliyo karibu.
  • Pokea uthibitisho kupitia SMS/barua pepe.

Kuhifadhi mtandaoni kunapunguza wakati wa kusubiri kwa 70% na inapatikana katika mikoa mingi.

Jinsi ya Kupata Namba ya NIDA Nje ya Mtandao (Usajili Moja kwa Moja)

Kwa wale wasio na mtandao, usajili wa moja kwa moja wa kutembea unapatikana katika ofisi za wilaya za NIDA au vitengo vya rununu. Leta nyaraka zote, jiunge na foleni, jaza fomu na pitia biometriki. Njia hii inahudumia zaidi ya 40% ya usajili katika maeneo ya vijijini.

Inachukua Muda Gani Kupata Namba ya NIDA Tanzania?

Muda wa usajili: Siku hiyo hiyo au ndani ya wiki 1. Uzalishaji na utoaji wa kadi: Wiki 1–4 kwa wastani, na 90% ya waombaji wakipokea kadi ndani ya siku 30. Ucheleweshaji unaweza kutokea wakati wa vipindi vya wingi lakini ni nadra.

Je, Kupata Namba ya NIDA ni Bure Tanzania?

Ndiyo, usajili wa mara ya kwanza wa kupata namba ya NIDA Tanzania ni bure kabisa kwa raia. Ubadilishaji wa kadi zilizopotea/kuharibika unagharimu ada ndogo (karibu TZS 5,000–10,000).

Jinsi ya Kuangalia au Kuthibitisha Hali ya Maombi ya NIDA Mtandaoni

Baada ya kuwasilisha maombi yako ya namba ya NIDA na kukamilisha biometriki, unaweza kufuatilia maendeleo kwa urahisi mtandaoni bila kurudi kituoni mara kwa mara. Tumia portal rasmi ya huduma za NIDA kwenye services.nida.go.tz ili kuona hali ya wakati halisi kwa kutumia namba ya marejeleo (reference number) au namba ya kudhibiti (control number) kutoka hati yako ya kukubali. Mwaka 2026, zaidi ya 80% ya waombaji wanatumia mfumo huu wa kufuatilia kidijitali, jambo ambalo limepunguza ziara zisizo za lazima kwenye vituo vya NIDA. Arifa za SMS pia zinatumwa moja kwa moja kwenye simu yako iliyosajiliwa kwa hatua muhimu kama uthibitisho wa malipo, kukamilika kwa biometriki, kadi iko kwenye uzalishaji, na iko tayari kuchukuliwa.

Hatua za kufuatilia hali mtandaoni:

  • Tembea services.nida.go.tz na nenda sehemu ya "Fuatilia Maombi" au "Angalia Hali".
  • Ingiza namba yako ya marejeleo au namba ya kudhibiti haswa kama ilivyotolewa.
  • Angalia sasisho za hali: "Malipo Yamethibitishwa", "Biometriki Imekamilika", "Kadi Iko kwenye Uzalishaji", "Iko Tayari Kuchukuliwa" au "Kadi Imesafirishwa".
  • Pokea arifa za SMS kwa hatua kuu (hakikisha namba yako ya simu iliyosajiliwa inafanya kazi na ni sahihi).
  • Ikiwa hakuna sasisho baada ya wiki 2–3, wasiliana na huduma kwa wateja wa NIDA au tembelea kituo chako cha usajili na namba ya marejeleo.

Waombaji wengi huona mabadiliko ya hali ndani ya siku 1–2 baada ya kila hatua. Mfumo unashughulikia mamilioni ya maombi ya kufuatilia kila mwaka kwa usahihi wa 90%+ wakati namba sahihi ya marejeleo inatumika. Hifadhi namba yako ya marejeleo salama – ndiyo ufunguo wako pekee wa kufuatilia mtandaoni na kuzuia kucheleweshwa wakati wa kuchukua kadi yako mpya.

Matatizo ya Kawaida Wakati wa Kuomba Namba ya NIDA & Suluhisho

Ingawa usajili wa NIDA ni rahisi kwa kiasi kikubwa mwaka 2026, changamoto za kawaida zinaweza kusababisha ucheleweshaji au hatua za ziada. Matatizo haya yanaathiri karibu 10–20% ya maombi lakini mengi yanazuilika au yanatatuliwa haraka kwa hatua sahihi. Kuelewa haya kunasaidia kufikia kiwango cha mafanikio cha 90%+ mara ya kwanza.

  • Kukosa cheti cha kuzaliwa: Chanzo cha kawaida cha kukataliwa (hadi 40% ya kesi) – suluhisho: Pata asili au nakala iliyothibitishwa kutoka ofisi za RITA au hospitali kwanza. Ikiwa haipatikani, tumia affidavit pamoja na vitambulisho vya wazazi na barua ya utambulisho kutoka mamlaka ya eneo kwa uthibitisho.
  • Hakuna barua ya utambulisho: Inahitajika kutoka mtendaji wa kijiji/kata – suluhisho: Tembelea ofisi ya serikali ya mtaa na mwombaji na wazazi/mlezi; barua inatolewa siku hiyo hiyo katika kesi nyingi baada ya uthibitisho.
  • Kukosekana kwa data: Majina, tarehe au maeneo yasiyolingana haswa kwenye nyaraka – suluhisho: Hakikisha nyaraka zote (cheti cha kuzaliwa, vitambulisho vya wazazi) zina herufi na maelezo yanayofanana kabisa. Sahihisha tofauti katika RITA au mamlaka ya eneo kabla ya kuomba.
  • Misururu mirefu kwenye vituo: Haswa katika maeneo ya mijini – suluhisho: Hifadhi muda mtandaoni kupitia nida.go.tz inapopatikana, au tembelea asubuhi mapema (vituo hufunguliwa saa 8:00 asubuhi).
  • Matatizo ya biometriki: Alama za vidole au picha zisizolingana kutokana na mikono kavu au umri – suluhisho: Tumia mafuta ya kulainisha ikiwa mikono ni kavu, tulia, na omba skanisho tena ikiwa inahitajika; kesi nyingi zinatatuliwa siku hiyo hiyo.

Matatizo mengi yanatatuliwa ndani ya saa 24–48 kwa kufuata vizuri. NIDA inashughulikia mamilioni ya maombi kila mwaka, na zana za kidijitali na vituo vya rununu zimepunguza makosa ya kawaida kwa zaidi ya 70% ikilinganishwa na miaka ya nyuma.

Watoto Wadogo Wanawezaje Kupata Namba ya NIDA Tanzania

Watoto chini ya miaka 18 hawapati namba ya NIDA kamili na kadi mara moja. Badala yake, wanasajiliwa kupitia mfumo wa Usajili wa Kuzaliwa jumuishi na NIDA. Baada ya usajili wa kuzaliwa kwa mafanikio, namba ya kipekee ya cheti cha kuzaliwa inatolewa, ambayo moja kwa moja huweka msingi wa namba ya NIDA inapofika umri wa miaka 18. Wazazi au walezi wanashughulikia mchakato mzima, wakihakikisha utambulisho wa mtoto unahifadhiwa tangu kuzaliwa kwa matumizi ya baadaye.

Pointi muhimu kwa watoto wadogo:

  • Kuzaliwa kunapaswa kusajiliwa ndani ya siku 90 (inapendekezwa) katika ofisi za RITA, hospitali au vituo vilivyoteuliwa – usajili wa kuchelewa unaruhusiwa lakini unaweza kuhitaji nyaraka za ziada.
  • Nyaraka zinazohitajika: Taarifa ya kuzaliwa ya hospitali/klini, namba za NIDA au vitambulisho vya wazazi, cheti cha ndoa (ikiwa inafaa), na barua ya utambulisho kutoka mamlaka ya eneo.
  • Baada ya usajili, wazazi wanapokea cheti cha kuzaliwa chenye namba ya kipekee inayounganishwa na mfumo wa NIDA.
  • Inapofika miaka 18, mtu binafsi anaingia moja kwa moja kwenye usajili kamili wa NIDA – biometriki hukamatwa wakati huo kwa utolewaji wa kadi.
  • Walezi lazima wahifadhi cheti cha kuzaliwa salama – kinatumika kama uthibitisho wa utambulisho hadi mtoto apate kadi yake ya NIDA akiwa na miaka 18.

NIDA na RITA zimeshughulikia mamilioni ya usajili wa kuzaliwa katika miaka ya hivi karibuni, na zaidi ya 90% ya kuzaliwa katika maeneo ya mijini kusajiliwa kwa wakati. Usajili wa mapema unazuia matatizo ya baadaye na kuhakikisha mpito laini kwenye utambulisho kamili wa NIDA wakati wa utu uzima.

Je, Wageni Wanaweza Kupata Namba ya NIDA Tanzania?

Hapana – namba ya kawaida ya NIDA na kadi ya taifa inatolewa kwa raia wa Tanzania pekee. Wakazi wageni, wahamiaji, wakimbizi na wasio raia hawastahili namba ya kawaida ya NIDA. Badala yake, wanapata hati za kitambulisho maalum kupitia mashirika mengine ya serikali kulingana na hali yao.

Vitambulisho mbadala kwa wageni:

  • Wakazi wa muda mrefu na wenye vibali vya kazi: Kibali cha Makazi (Class A/B) kinachotolewa na Idara ya Uhamiaji.
  • Wakimbizi na wanaotafuta hifadhi: Vitambulisho vya wakimbizi vinavyotolewa na Wizara ya Mambo ya Ndani au UNHCR kwa kushirikiana na serikali.
  • Kesi maalum (wanadiplomasia, wafanyakazi wa mashirika ya kimataifa): Vitambulisho vya kidiplomasia au vibali maalum vinavyotolewa na Wizara ya Mambo ya Nje.
  • Wanafamilia wategemezi: Vibali vya wategemezi vinavyohusiana na mwombaji mkuu.

Wakazi wageni wanatumia vitambulisho hivi maalum kwa benki, ajira, kusajili SIM kadi na huduma zingine. NIDA inalenga raia ili kudumisha uadilifu wa kitambulisho cha taifa, wakati Uhamiaji unashughulikia utambulisho wa wasio raia. Zaidi ya 95% ya wakazi wageni wanapata vitambulisho vinavyofaa kupitia Uhamiaji bila kuhitaji namba za NIDA.

Takwimu na Ukweli Kuhusu Usajili wa NIDA Tanzania (2026)

NIDA imepanua upatikanaji sana tangu kuanzishwa kwake, ikifanya kitambulisho cha taifa kipatikane kwa mamilioni kupitia vituo vya kudumu na kampeni za usajili wa rununu. Hapa kuna takwimu muhimu zilizosasishwa zinazoonyesha maendeleo mwaka 2026.

  • Jumla iliyotolewa: Zaidi ya namba milioni 28 za NIDA zilizosajiliwa nchini (ikijumuisha mpito kutoka vitambulisho vya awali).
  • Upatikanaji: Takriban 80%+ ya watu wazima wanaostahili (18+) wamesajiliwa, huku maeneo ya mijini yakizidi 95% na upatikanaji wa vijijini ukiendelea kuboreka.
  • Usajili wa kila mwaka: Mamilioni yanashughulikiwa kupitia vituo vya kudumu, vituo vya rununu na mifumo jumuishi ya usajili wa kuzaliwa.
  • Matumizi ya kufuatilia kidijitali: Zaidi ya 80% ya waombaji wanatumia angalizo mtandaoni, likipunguza ziara kwenye vituo kwa 60%.
  • Maombi ya kubadilisha: Mamia ya maelfu kila mwaka, na kiwango cha mafanikio cha 85–90% wakati malipo na biometriki zinakamilika kwa usahihi.

Takwimu hizi zinaonyesha mafanikio ya NIDA katika kuboresha huduma za kitambulisho cha taifa, kusawazisha usalama na urahisi huku ikidumisha upatikanaji wa juu kote Tanzania.

Masuala Yanayoulizwa Mara kwa Mara (FAQ)

Jinsi ya kupata namba ya NIDA Tanzania?

Tayarisha cheti cha kuzaliwa na barua ya utambulisho, hifadhi muda kupitia nida.go.tz au tembelea kituo cha NIDA cha karibu kwa kuwasilisha nyaraka na biometriki.

Je, usajili wa NIDA ni bure?

Ndiyo – usajili wa mara ya kwanza ni bure kabisa kwa raia wote wanaostahili. Kubadilisha kadi kunagharimu TZS 5,000–10,000.

Nyaraka gani kwa NIDA?

Asili au nakala iliyothibitishwa ya cheti cha kuzaliwa, namba za NIDA/vitambulisho vya wazazi, barua ya utambulisho kutoka mamlaka ya eneo, na uthibitisho wa ziada ikiwa inahitajika.

Inachukua muda gani kupata kadi ya NIDA?

Kawaida wiki 1–4 baada ya biometriki (90% ndani ya siku 30 katika maeneo ya mijini); fuatilia hali mtandaoni.

Je, naweza kuhifadhi muda wa NIDA mtandaoni?

Ndiyo – tumia nida.go.tz au services.nida.go.tz kuhifadhi muda na kupunguza kusubiri kwenye vituo.

Muhtasari wa Mwisho

Kupata namba ya NIDA Tanzania ni mchakato muhimu na bure kwa raia wote wenye umri wa miaka 18+, unahitaji nyaraka za msingi kama cheti cha kuzaliwa na barua ya utambulisho. Usajili katika vituo vya NIDA huchukua chini ya saa moja, na kadi hutolewa ndani ya wiki 1–4 (90% ndani ya siku 30 katika maeneo ya mijini). Hifadhi muda mtandaoni kupitia nida.go.tz inapopatikana, fuatilia hali kidijitali, na uhakikishe nyaraka zote zinalingana ili kuepuka ucheleweshaji. Iwe usajili wa mara ya kwanza au kubadilisha kadi, NIDA inatoa kitambulisho salama cha taifa cha maisha yote – anza usajili wako leo kwenye kituo kilicho karibu au portal mtandaoni.